„როდის?“ — ეს არის კითხვა, რომელსაც პატარა ბიჭი გამუდმებით უსვამს თავის დას ფილმის ერთ-ერთ მონაკვეთში.
როდის დასრულდება ეს გზა? როდის ექნებათ სახლი? როდის ექნებათ უსაფრთხოება?
და საბოლოოდ: როდის მიიღებს როჰინჯა ხალხი იმ ღირსებას და დაცულობას, რაც მათ ასე დიდი ხანია უარყოფილი აქვთ?
აკიო ფუჯიმოტოს Lost Land ამ ერთი სიტყვით იწყებს ყველაზე მძიმე დიალოგს — ბავშვური კითხვა იქცევა მთელი საზოგადოების კოლექტიურ თხოვნად, რომელიც ჯერაც უპასუხოდ რჩება. ფილმი მოგვითხრობს ორი ახალგაზრდა ძმის გზაზე ბირმადან მალაიზიამდე — გზაზე, რომელიც გადის ზღვაზე, ჯუნგლებში და ბოლოს კუალა-ლუმპურის ქაოტურ სივრცეში. ეს არ არის მხოლოდ გეოგრაფიული გადაადგილება; ეს არის ადამიანური ღირსების, უსაფრთხოებისა და მოქალაქეობრივი სტატუსის ძიება სამყაროში, რომელიც მათ სისტემურად ართმევს იდენტობასა და მომავალს.
ფილმი არ გვთავაზობს კლასიკურ დრამატურგიულ სტრუქტურას ან სანახაობრივ კულმინაციას. მისი რიტმი ნელი და მედიტაციურია, თითქოს თავად გზის დაუსრულებლობას იმეორებს. მაყურებელი თანდათან ერთვება ბავშვების ყოფაში — მათ ყოველდღიურ თამაშებში, შიშებსა და მცირე სიხარულებში — და ამ უბრალო ჟესტების უკან იკითხება არსებობის მუდმივი საფრთხე. ამ თვალსაზრისით Lost Land ქმნის იშვიათად ჰუმანურ პერსპექტივას მიგრაციაზე: არა როგორც სტატისტიკაზე, არამედ როგორც ემოციურ და ფიზიკურ გამოცდილებაზე.
ფუჯიმოტო შეგნებულად იყენებს ხელის კამერას, ბუნებრივ განათებას და პირდაპირ ხმოვან ჩანაწერებს, რათა მაყურებელი ჩააგდოს ამ ადამიანების ყოველდღიურ რეალობაში. ეს ესთეტიკა ქმნის დოკუმენტურ განცდას — თითქოს კამერა არა მხოლოდ აკვირდება, არამედ თან სუნთქავს პერსონაჟებთან ერთად. ფილმი გვიჩვენებს, როგორ არის მიგრაცია არა მხოლოდ პოლიტიკური პრობლემა, არამედ ეკონომიკური იძულება: ადამიანები იხდიან ყველაფერს — ფულს, სხეულს, თავისუფლებას — უკეთესი ცხოვრების შანსისთვის, რომელიც ხშირად ილუზიად რჩება. ამ გზაზე შრომა და ექსპლუატაცია ერთმანეთში გადადის, ხოლო ადამიანური ღირსება მუდმივად საფრთხის ქვეშ დგას.
რეჟისორი არ ერიდება კონტრასტებს. ახალგაზრდობის სიფაქიზე და თამაშის იმპულსი თანაარსებობს სასოწარკვეთასთან და მომავლის გაურკვევლობასთან. ამ მხრივ Lost Land ჰგავს სტუდია ჯიბლის „დაუმუშავებელ“ ვერსიას — სადაც ბავშვური ფანტაზია და სიმბოლიკა (მაგალითად, მანგო, როგორც კეთილდღეობისა და სიყვარულის მეტაფორა) ეჯახება სამყაროს სისასტიკეს. სიზმრის და კოშმარის ეს მონაცვლეობა ქმნის ფილმის ემოციურ ბირთვს და მას უნიკალურ ვიზუალურ ენას ანიჭებს.
ფილმი არ ერიდება რწმენის თემასაც. ერთ-ერთი ყველაზე მგრძნობიარე ხაზია ის, თუ როგორ ინარჩუნებს როჰინჯა საზოგადოება სულიერობას მაშინაც კი, როდესაც მათ ყველაფერი წართმეული აქვთ. საერთო ლოცვები, ურთიერთდახმარება და კოლექტიური იმედი იქცევა გადარჩენის ინსტრუმენტად — არა როგორც რელიგიური დოგმა, არამედ როგორც სოციალური ქსელი, რომელიც ადამიანებს ერთმანეთთან აკავშირებს.
ფილმის მიღმა არსებული ისტორიაც ამძაფრებს მის პოლიტიკურ და მორალურ მნიშვნელობას. პროდიუსერი თავად არის როჰინჯა; მან იგივე სახიფათო გზა გაიარა, ორჯერ გაყიდეს, ერთ მომენტში გალიაში ჩაკეტეს და როგორც საგანს ისე მოექცნენ. რეჟისორმა კი თქვა, რომ ათ წელზე მეტხანს დუმდა ამ თემაზე, რადგან მასზე საუბარი ტაბუდადებული იყო — და სწორედ ამ დუმილის დანაშაულებრივმა გრძნობამ უბიძგა ამ ფილმის გადაღებისკენ. ეს არ არის გარედან მოტანილი ამბავი; ეს არის შიგნიდან ნანახი ტრავმა და კოლექტიური მეხსიერება, რომელიც კინოში გადაიქცა.
განსაკუთრებით მძიმე დეტალია ის ფაქტი, რომ ფილმში მონაწილე ორი ბავშვი ვერ დაესწრო პრემიერას, რადგან როჰინჯებს მსოფლიოში პასპორტებზე წვდომა არ აქვთ. მათი არყოფნა ეკრანის მიღმაც აგრძელებს იმავე უსამართლობის ისტორიას, რომელსაც თავად ფილმი გვიყვება. კინო აქ აღარ არის მხოლოდ თხრობა — ის ხდება პოლიტიკური დოკუმენტი იმ სტატუსის გარეშე დატოვებული ადამიანების შესახებ, რომლებსაც სახელმწიფოებრივი სისტემა უხილავებად აქცევს.
Lost Land არ ცდილობს სიუჟეტური სიუხვით ან სანახაობით შთაბეჭდილების მოხდენას. პირიქით, მისი ძალა სწორედ სიმარტივეშია: მაყურებელი ემოციურად ებმება ამ ორ ბავშვს და მათ დაუცველ არსებობას. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმს შეიძლება აკლდეს ტრადიციული დრამატული განვითარება, ის ქმნის ძლიერ ემოციურ კავშირს, რომელიც მაყურებელს ბოლომდე მიჰყავს და ფიზიკურ რეაქციამდეც კი მიდის.
და ბოლოს ისევ ის კითხვა ბრუნდება:
„როდის?“
როდის ექნება ამ ხალხს ადგილი, რომელსაც სახლს დაარქმევენ?
როდის შეწყვეტს მსოფლიო მათ მიმართ დუმილს?
ფუჯიმოტოს ფილმი ამ კითხვას პასუხს არ სცემს — მაგრამ გვაიძულებს, რომ ვეღარ ავარიდოთ მას თვალი.
Lost Land არის მტკივნეული, მაგრამ აუცილებელი კინო — მიგრაციაზე, პრეკარიულობაზე და ადამიანურ ღირსებაზე სამყაროში, რომელიც ძალიან ხშირად არჩევს დუმილს.