ქართველების ისრაელისადმი დამოკიდებულება ხშირად გადაჭარბებულად მეგობრულია. სამწუხაროდ, ბევრს ერთმანეთში ერევა ქართველი ებრაელი, ებრაელი და ისრაელის სახელმწიფო. მსგავსების მიუხედავად, ეს სამი სრულიად განსხვავებული სუბიექტია.
სწორია, როცა ამბობენ, რომ საქართველოში ანტისემიტიზმი არასდროს ყოფილა. დიახ, მაშინ როცა მთელ ევროპაში მძვინვარებდა ანტისემიტიზმი, საქართველო ნამდვილად იყო ებრაელთათვის უსაფრთხო კუნძული. ევროპაში, არ იგულისხმება მხოლოდ ნაცისტური გერმანია, არამედ მის ფარგლებს მიღმა ქვეყნებიც, დაწყებული საფრანგეთით და დასრულებული ლატვიით. ებრაელებს ერჩოდნენ და ავიწროვებდნენ ყველგან, მაგრამ ეს ეპიზოდები ისტორიამ არ შემოინახა და დაივიწყა.
რა თქმა უნდა, შორს ვარ იმ აზრისგან, რომ ქართველები განსაკუთრებული და სხვებზე აღმატებული ერი ვართ. თუმცა 19-20-ე საუკუნეებში საქართველოში სოციალური დინამიკა განსხვავებულად განვითარდა: საშუალო და მდიდარი კლასი, ვის ხელშიც კაპიტალი აღმოჩნდა, ევროპისგან განსხვავებით არა ებრაელები, არამედ სომხები აღმოჩნდნენ. ამას თან დაერთო რთული ისტორიული გამოცდილება, რამაც ორ მოძმე ერს შორის ურთიერთობა გააფუჭა. უფრო სწორედ, არმენოფობიის სახე მიიღო, რომლის შესახებაც სომხებს არც კი სმენიათ – ისე, ჩემი გამოცდილებით, არსად უყვართ ქართველები ისე, როგორც სომხეთში.
ქართულ-ებრაული მეგობრობა, არ შემოიფარგლება მხოლოდ ანტისემიტიზმის არარსებობით. დიახ, საბჭოთა საქართველო, იყო ერთადერთი რესპუბლიკა მთელ საბჭოთა კავშირში, რომელმაც იბრძოლა და ქართველ ებრაელებს მისცა უფლება ლეგალურად დაბრუნებულიყვნენ სამშობლოში – ეს უპრეცედენტო ფაქტია საბჭოთა ისტორიაში. აქვე მნიშვნელოვანია, რომ ეს არ იყო ქვეყნიდან „არასანდო ელემენტების“ გაძევების შედეგი, არამედ ეს იყო პატივისცემისა და მეგობრული დამოკიდებულების გამოხატულება.
ქართველი ებრაელების მეორე ნაწილმა, სამშობლოდ საქართველო მიიჩნია. შეიტანეს საკუთარი წვლილი სახელმწიფოს მშენებლობაში, მრავალმა შესწირა თავი საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობასაც, და მაშინ, 1990-იან წლებში, როცა კახა ოქრიაშვილი, ბოროტად იყენებდა ქართველთა გასაჭირსა და ბაზარზე არსებულ დეფიციტს და 100%-იანი ფასნამატით ჰყიდდა წამლებს – „ჩაშკა“ მას უფასოდ არიგებდა.
ქართველ ებრაელს ვერ გავაიგივებთ ისრაელის სახელმწიფოსთან. სამწუხაროდ, საქართველოში ეს ბევრს არ ესმის. საქართველო-ისრაელს შორის ურთიერთობები არის ორ სახელმწიფოს შორის არსებული „ჩვეულებრივი“ ურთიერთობა – ეს არ ნიშნავს უპირობო მხარდაჭერას და უპირობო მეგობრობას, რადგან ასეთი დამოკიდებულება არარაციონალურია. ორ სახელმწიფოს შორის ურთიერთობას ინტერესები განსაზღვრავს, და როდესაც ინტერესები ერთმანეთს არ ემთხვევა, ერთი ხშირად მეორის წინააღმდეგ მოქმედებს.
ვარდების რევოლუციის შემდეგ საქართველო-ისრაელის ურთიერთობები ყველა მიმართულებით გაღრმავდა. განსაკუთრებით თვალშისაცემი იყო სამხედრო სფეროში თანამშრომლობა და ის პროპაგანდისტული იდეა, რომ საქართველო კავკასიის ისრაელი უნდა გამხდარიყო. ძლიერი, მილიტარისტული კუნძული, რომელიც ნებისმიერ აგრესორს გაუმკლავდებოდა. ამაში ცუდი არაფერია, დღეს კიდევ ერთხელ დავრწმუნდით, რომ საქართველოს უნდა ჰყავდეს ძლიერი ჯარი, მაგრამ პრობლემა სხვაგანაა.
ისრაელი საქართველოსთან თანამშრომლობის პარალელურად, საიდუმლოდ, რუსეთთანაც თანამშრომლობდა საქართველოს წინააღმდეგ. 2007 წელს საქართველომ ისრაელისგან 40 უპილოტო საფრენი აპარატი Hermes-450-ი შეიძინა. რამდენიმე თვეში აპარატების ნაწილი პანტა-პუნტით ცვიოდა. მხოლოდ მარტი-აპრილის პერიოდში საქართველომ 7 უპილოტო დაკარგა. ამავე დროს, ისრაელის პრესაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ რუსეთმა ისრაელს მოუწოდა შეეწყვიტა საქართველოსთვის იარაღის მიწოდება.
ვიკილიქსით გამოქვეყნებული დოკუმენტებიდან ჩანს, რომ ისრაელი საქართველოს წინააღმდეგ რუსეთთან თანამშრომლობდა. კერძოდ, ისრაელმა უპილოტო საფრენი აპარატების კოდები რუსეთს გადასცა, სანაცვლოდ კი ირანისთვის მიწოდებული ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემების კოდები მიიღო. დიდი ალბათობით, ისრეალმა შეაჩერა საქართველოსთვის იარაღის მიყიდვაც [სავარაუდოდ, ზცრს Lar-160-ის რაკეტებიც, რომლებმაც წარმატებით ბომბა რუსი ოკუპანტები 2008 წელს]. სწორედ ამიტომ ამბობდა მიხეილ სააკაშვილი, რომ ადგილობრივი სამხედრო ინდუსტრიის განვითარება საჭიროა იმისთვის, რათა აღარ ვიყოთ „დამოკიდებული იმაზე, რომ ვიღაცამ სადღაც მოგატყუოს ან ვიღაცამ ინფორმაცია სხვას არ გაუზიაროს“. ეს ამბავი, ქართულ საზოგადოებაში, ჯერ კიდევ 2009 წელს გახდა ცნობილი. მაგრამ სკანდალად არ იქცა, ბოლოს და ბოლოს, საქართველო პატარა ქვეყანაა, რომელსაც არაფერში გამოადგებოდა ისრაელთან კონფრონტაცია. თავად ისრაელი კი კვლავ განაგრძობდა რუსეთთან საიდუმლო თანამშრომლობას, მათ შორის ტექნოლოგიების გადაცემას. ბოლოს კი მოსკოვმა ირანს S-300 ტიპის შორი მოქმედების ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემები გადასცა.
ისრაელს საქართველოსთვის არასდროს მოუხდია ბოდიში, არც შეცდომის გამოსყიდვის მცდელობა გვინახავს. სამაგიეროდ, ყველას გვსმენია და არაერთხელ გასაჯაროებულა ისრაელის საზღვარზე, ქართველების მიმართ განხორციელებული არაადამიანური მოპყრობის შესახებ, რომელსაც ეთნიკური ელფერიც დაკრავდა.
ისრაელის სახელმწიფოსთვის, და არა ქართველი ებრაელებისთვის, ქართველები თანასწორი არ არიან – ისრაელი ქართველებს საერთოდ არ თვლის „მოძმე“ ერად. მათთვის ქართველები დაბალი რასის წარმომადგენელი, იაფი მუშახელი, ხოლო საქართველო კი ხელწამოსაკრავი სახელმწიფო, რომელიც საკუთარი ინტერესების შესაბამისად შეუძლიათ გაწირონ.
ამ კონტექსტში, ქართველების ცალმხრივი მეგობრობა ისრაელისადმი რამდენიმე გარემოებით აიხსნება. ერთ-ერთ მიზეზი, როგორც აღვნიშნე, არის ქართველი ებრაელისა და ისრაელის სახელმწიფოს ერთმანეთთან გაიგივება. მეორე მიზეზი – ანტიისლამური სენტიმენტები და ყალბი ისტორიული პარალელია, რომ საქართველოც ისრაელის მსგავსად „მტრების“ გარემოცვაშია. პირველ მიზეზზე უკვე ვისაუბრე, აი ბოლო ორი შედეგია საბჭოთა ისტორიოგრაფიის მიერ ქართულ კოლექტიურ მეხსიერებაში დამკვიდრებული მითოსისა და ანტიისლამური სენტიმენტების გაღვივების.
არც ოსმალეთი და არც სპარსეთი ნამდვილად არ ყოფილან საქართველოს მეგობრები, თუმცა ორივემ უდიდესი კულტურული გავლენა იქონია საქართველოზე და ისლამი უცხო ქართველისთვის ნამდვილად არ არის. სამაგიეროდ, ბოლო რამდენიმე საუკუნეა, საქართველოს ერთადერთი მტერი, მართლმადიდებლური რუსეთია – რაზეც საბჭოთა ქართული ისტორიოგრაფია „რატომღაც“ დუმდა.
არც „მტრების გარემოცვაში“ ვართ: აზერბაიჯანი ჩვენი უახლოესი მეგობარი და მოძმე ხალხია. თურქეთი, ნატოს წევრი, ჩვენი სტრატეგიული პარტნიორია, რომელსაც ისრაელისგან განსხვავებით არასდროს არ შეულახავს საქართველოს სტრატეგიული ინტერესები. პირიქით, ჯერ კიდევ 1990-იანი წლებიდან გვეხმარება, მათ შორის სამხედრო სფეროში. სომხეთთან გეოპოლიტიკური განსხვავებების გამო შედარებით სხვა კონტექსტია, მაგრამ სომხებს ქართველებთან პრეტენზია არ აქვთ. პირიქით, სამივე ქვეყანას მხოლოდ კარგი სურს საქართველოსთვის – ერთადერთი მტერი მართლმადიდებლური რუსეთია.
უხეშად და მოკლედ რომ ვთქვათ, საქართველო არ არის მტრების გარემოცვაში, ხოლო ანტიისლამური სენტიმენტები მხოლოდ საბჭოთა ისტორიოგრაფიის მიერ ჩადებული ნაღმია, რომელიც ჩვენთვის არაბუნებრივია. ისლამი საქართველოში ყოველთვის არსებობდა, გვყავს მუსლიმი ქართველებიც და ერთმანეთთან თანაცხოვრების სერიოზული პრობლემა არ გვქონია. ამიტომ ისლამოფობია უნდა ჩანაცვლდეს ახალი, ქართული ისლამით, რომელიც ბუნებრივად შეერწყმება ქართულ ეროვნულ პროექტს. ისევე როგორც არმენოფობია, „ისლამოფობიაც“ ისტორიულ სანაგვეზე უნდა აღმოჩნდეს.
სტატიის მიზანი არ არის ისრაელის სახელმწიფოს წინააღმდეგ პოზიციის დაფიქსირება, სტატიის ავტორი მხარს უჭერს ისრაელის სახელმწიფოს და მიიჩნევს, რომ მას აქვს უფლება იარსებოს და თავი დაიცვას აგრესორებისგან, მათ შორის გაანადგუროს ირანის ატომური პროექტიც. მეორე მხრივ, პალესტინაში მიმდინარე გენოციდს არავითარი კავშირი არ აქვს თავდაცვასთან და მითუმეტეს, არც ადამიანთა უფლებებთან. ნეთანიაჰუ ტყუილად არ გამოაცხადეს ომის დამნაშავედ (პუტინის გვერდით) და დიახ, ისრაელი პალესტინაში სჩადის მასობრივ დანაშაულს, ატარებს გენოციდურ პოლიტიკას. სამწუხაროდ, ჰოლოკოსტის მსხვერპლი თავად იქცა აბსოლუტურ მოძალადედ.
ყველა საერთაშორისო ორგანიზაცია, მათ შორის გაერო და წითელი ჯვარი, ერთხმად საუბრობს, პალესტინაში ისრაელის დანაშაულებრივი პოლიტიკის და მშვიდობიანი მოსახლეობის, მათ შორის ქალებისა და ბავშვების მასობრივი, მიზანმიმართული განადგურების შესახებ.
გაეროს მონაცემებით, 2023 წლიდან 2025 მარტამდე, ღაზაში თითქმის 50 ათასი ადამიანი დაიღუპა. მათ შორის 15 ათასი ბავშვი, 8 ათასი ქალი და 3,839 ხანდაზმული. 2025 წლის მაისის მონაცემებით, მოსახლეობის 12 პროცენტი (დაახლოებით 244 ათასი ადამიანი) აბსოლუტური შიმშილის ზღვარზეა, ხოლო 44 პროცენტის (დაახლოებით 925 ათასი) მდგომარეობა კრიტიკულად მძიმეა.
გაუგებარია მედიის გავლენით ქართულ საზოგადოებაში ისრაელის სახელმწიფოთი აღტაცება და პარალელურად, ყველაზე ავტორიტეტული და ძლიერი საერთაშორისო ორგანიზაციების დასკვნების უარყოფა. გაუგებარია ისიც, რატომ აქვს საზოგადოების გარკვეულ ნაწილს გამოცხადებული უპირობო სიყვარული სახელმწიფოსადმი, რომელსაც საქართველოსთვის განსაკუთრებული არაფერი გაუკეთებია.
მახსოვს, პირველი რუსეთ-უკრაინის ომის დროს, უკრაინელებმა რუსებზე MEME შექმნეს, რომელსაც Ватя (Ватник) დაერქვა. „Ватник“-ები, ცალ ხელში არყის ბოთლით, თეთრი შავზე ყვიროდნენ „Не Верю“ – ს და საკუთარ გამოგონილ სამყაროში აგრძელებდნენ ცხოვრებას, რომელშიც მთელი მსოფლიო რუსეთს ებრძოდა და რომელშიც მხოლოდ რუსეთი იყო მართალი. რა თქმა უნდა „Ватник”-ის მაგალითი არ მიემართება მთელ საზოგადოებას, არამედ მხოლოდ მათ, ვინც ისრაელის მიერ ჩადენილ დანაშაულებებზე იღებს ინფორმაციებს, კითხულობს, მაგრამ ამოუხსნელი მიზეზებით არ სჯერათ ფაქტების. ეს აბსტრაქტული ლტოლვაა, რომელიც მათ აბრმავებთ და არაფრით არ განანსხვავებს მათ რუსებისგან.
ქართველ ებრაელებს ნამდვილად დიდი წვლილი აქვთ შეტანილი საქართველოს ისტორიაში, მაგრამ საჭიროა ქართველი ებრაელი და ისრაელის სახელმწიფო ერთმანეთისგან განვასხვაოთ. ისრაელი არ არის საქართველოს მეგობარი, არამედ რიგითი პარტნიორია, რომელიც ყველგან მხოლოდ საკუთარი ინტერესებით იხელმძღვანელებს. მისთვის მნიშვნელობა არ აქვს არც 2000 წლოვან „ძმობას“ და არც იმას, რომ საქართველო იყო ერთ-ერთი იშვიათი კუნძული, სადაც ებრაელები მშვიდად ცხოვრობდნენ. სწორედ ამიტომაც დაგვაღალატეს 2008 წელს და ამიტომაც ვერ აღგვიქვამენ თანასწორად. ცალმხრივი მეგობრობა კი ორმაგად მტკივნეული და დამანგრეველია, ხოლო ქართული საზოგადოების ნაწილის უპირობო სიყვარული ისრაელისადმი კი არარაციონალური.